Gmina Pruszcz Gdański zaprasza
Pruszcz Gdański kontakt
kontakt
Mapa Gminy Pruszcz Gdański
mapa
Pruszcz Gdański transport
transport
Elektroniczna Skrzynka Podawcza Pruszcz Gdański
BOK
Pruszcz Gdański Biuletyn Informacji Publicznej
BIP


Arciszewo
Początki Arciszewa datowane są na wczesną epokę żelaza, o czym świadczą znaleziska archeologiczne. Jedna z najstarszych udokumentowanych informacji o należącej do okręgu, sulmińskiego dawnej rycerskiej wsi pochodzi z początku XV wieku i dotyczy czynszów i danin oraz powinności wojskowych świadczonych na rzecz Zakonu Krzyżackiego. Używano także alternatywnej nazwy wsi w formie Arczewo. Ówczesny właściciel Arciszewa wywodził się z dawnej szlachty mazowieckiej, której gniazdo rodowe znajdowało się w Arciszewie położonym na ziemi wyszogrodzkiej. Część rodu w nieznanych okolicznościach i czasie przeniosła się na Pomorze, a część pozostała na rodzinnej ziemi. Pomorscy Arciszewscy to ród, którego zdecydowana większość członków była zaangażowana w ruch religijny zwany socynianizmem, a reprezentowany przez Braci Polskich zwanych popularnie arianami, którzy na Ziemi Pruszczańskiej mieli swe zabory. Po reformie administracyjnej 1887 roku Arciszewo i związany z nim obszar dworski Borzęcin stało się częścią powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Siedziba obwodu i urząd stanu cywilnego mieściły się w Goszynie. Kościół ewangelicki znajdował się w Juszkowie, a katolicki w Świętym Wojciechu. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska obszar dworski Arciszewo stał się częścią tej enklawy administracyjnej i nadal podlegał obwodowi w Goszynie. Ostatnim właścicielem Arciszewa, władającym nim od 1937 do 1945 roku był menonita Klaus Jakub Goertz, którego rodzice gospodarzyli w Będzieszynie.

Będzieszyn
Będzieszyn to dawny majątek rycerski należący do kasztelanii gdańskiej. Po 1309 roku został przejęty przez komturstwo gdańskie. Pierwsza pisemna wzmianka na temat wsi pochodzi z 1315 roku i dotyczy zamiany wsi Będzieszyn na wieś Domasłowice koło Darłowa. Zaś informacja bezpośrednio dotycząca wsi pochodzi z 1381 roku i mów o tym, że komtur gdański nadał na prawie chełmińskim braciom Goczkowi i Mikoszowi, wieś Bandeschin z 7 zagrodami i urząd sołtysa z obowiązkiem zasiedlenia. W 1454 roku na mocy przywileju króla Kazimierza Jagiellończyka, Będzieszyn stał się częścią gdańskiego patrymonium wiejskiego administrowanego przez Radę Miasta Gdańska oraz był wydzierżawiany. W dokumencie lokacyjnym wsi Praust z dnia 18 października 1367 roku wieś Będzieszyn wymieniana jest przy okazji określania granic Pruszcza i występuje pod nazwą Bandeschin. W roku 1682 majątek w Będzieszynie płacił podatek od czynszowników i od szynkowania cudzego piwa. W czasach pierwszego rozbioru Polski majątek liczący 16 domów był zarządzany przez podkomorzego poznańskiego, zaś w latach późniejszych został zlicytowany. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska Będzieszyn stał się jego częścią i podlegał obwodowi w Żukczynie. Na mocy decyzji Senatu Wolnego Miasta Gdańska w 1929 roku w Będzieszynie uległy likwidacji obszary dworskie, a wieś przyłączono do Gminy Pruszcz.

Bogatka
Zanotowana po raz pierwszy jako Richenberg, nosząca również nazwy – Rychemberk, Rychenborg, Rychenberg, Rychenbork, Reichenberk. Po opanowaniu Pomorza przez zakon krzyżacki stanowiła własność komturii malborskiej, która nadała osadzie dokument lokacyjny na prawie chełmińskim i ściągała z niej czynsz. W 1945 roku na moc przywileju króla Kazimierza Jagiellończyka wieś stała się częścią gdańskiego patrymonium wiejskiego i była wydzierżawiana. W pierwszej połowie XVI wieku wieś Bogatka została kompletnie zniszczona przez ogromne ulewy i powodzie oraz przerwania wałów. Wyludniona wieś została ponownie lokowana w 1527 roku jako wolna. Po reformie administracyjnej z 1887 roku posiadała status gminy wiejskiej, należącej do powiatu ziemskiego Gdańska Nizina. Urząd stanu cywilnego, kościół ewangelicki i plebania oraz siedziba obwodu mieściły się na miejscu. Natomiast kościół katolicki zlokalizowany był początkowo w gdańskiej Kaplicy Królewskiej, potem w kościele św. Mikołaja, a od 1869 roku w Wocławach. W 1920 roku obwód Bogatka stał się częścią Wolnego Miasta Gdańska. Po wybuchu II wojny światowej Bogatka znalazła się w granicach Rzeszy Niemieckiej.

Borkowo
Około 1300 roku wieś nosiła nazwę Wytlena i Gowidlino. W ciągu wieków używano różnych nazw: Borkau, Borkaw, Borclveld, Borkow, Borchfelt, Borcivelde, Borgfeld, Bornwelde, Vitlene, Borchfeldt i Borchfelde. W 1413 roku Borkowo otrzymało od Zakonu Krzyżackiego nowy dokument lokacyjny. W 1454 roku wieś stała się częścią gdańskiego patrymonium wiejskiego i była wydzierżawiana przez Radę Miasta. Po reformie administracyjnej z 1887 roku stała się gminą wiejską należącą do powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Siedziba obwodu i urzędu stanu cywilnego mieściły się w Straszynie, kościół ewangelicki na Oruni, a katolicki w Świętym Wojciechu. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska Borkowo weszło w jego skład. Po 1933 roku zostało wcielone do obwodu Gdańsk Lipce, a następnie do Rzeszy Niemieckiej.

Borzęcin
Jedna z pierwszych informacji na temat wsi pochodzi z początku XV wieku. Została zawarta w zestawieniu świadczeń i powinności na rzecz komturii gdańskiej i przynosi najstarszą formę zapisu nazwy wsi- Boronitz. Na przestrzeni wieków wykształciły się inne nazwy: Borrenschin, Borrenczyn, Borencin, Bornhof, Borenczin. W roku 1454 na mocy przywileju króla Kazimierza Jagiellończyka wieś Borzęcin stała się częścią gdańskiego patrymonium wiejskiego i był awydzierżawiana przez Radę Miasta Gdańska. W czasach zaboru pruskiego Borzęcin był domeną państwową stanowiącą własność skarbu pruskiego, którą oddawano okolicznej szlachcie w dzierżawę. Dokumenty z 1482 roku przynoszą informację o sprzedaży przez ówczesnego właściciela wsi przylegającego do majątku lasu, który rozciągał się pomiędzy wsią Schirnau a Mierzeszynem. Z czasem na miejscu lasu zwanego Gischkauer Wald, który w roku 1754 roku liczył 14 włók powierzchni powstało Gischkauer Gebiet. W 1869 roku szlachecki majątek Borzęcin obejmował blisko 333 morgi. Po reformie administracyjnej z 1887 roku Borrenschin związany z majątkiem w Arciszewie wszedł w skład powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Urząd stanu cywilnego i siedziba obwodu mieściły się w Żukczynie, kościół ewangelicki w Juszkowie, a katolicki w Świętym Wojciechu. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska obszar dworski Borzęcina był jego częścią, a po wybuchu II wojny światowej wieś stała się częścią Rzeszy Niemieckiej.

Bystra
Pierwsza udokumentowana informacja na temat Bystrej pochodzi z 1308 roku. W roku 1310 wieś przeszła w ręce Zakonu Krzyżackiego. Jej ówczesna nazwa to Bistra. Jednak w dokumentacji z XIV wieku pojawia się już nazwa Scharfenberg. W roku 1399 we wsi funkcjonowała karczma. W 1546 roku wieś zostaje całkowicie zniszczona przez ulewy i powodzie, po czym zostaje zasiedlona przez mennonickich osadników i w 1548 roku otrzymuje własny 25-punktowy wilkierz. W ciągu wieków wieś podzieliła się na: Gross Scharfenberg i Klein Scharfenberg, czyli miejscowości Bystra Wielka (położona przy drodze Gdańsk – Koszwały) i Bystra Mała (znajdująca się między Wiśliną a Lędowem). W roku 1920 wieś znalazła się w granicach Wolnego Miasta Gdańska i podlegała administracyjnie obwodowi w Wocławach. Od 1 kwietnia 1936 roku podlegała obwodowi Wiślinie. W wyniku wybuchu II wojny światowej została włączona do Rzeszy Niemieckiej.

Cieplewo
Wieś posiadająca starożytne pochodzenie. Jedna z pierwszych pisanych informacji o wsi, jako krzyżackim ośrodku gospodarczym przynależnym do komturii gdańskiej pochodzi z 1378 roku z dokumentu wydanego przez wielkiego mistrza krzyżackiego. Pojawia się tam pierwsza forma nazwy wsi- Zcipellow. Cieplewskim dworem administrował zarządca dóbr z upoważnienia wielkiego mistrza z Malborka. Wielcy mistrzowie odwiedzali i wizytowali w Cieplewie przy okazji corocznych objazdów terenu komturii gdańskiej i malborskiej. Dwór cieplewski istniał przypuszczalnie do około 1450 roku, a przed bitwą pod Grunwaldem służył jako magazyn żywności i paszy dla wojsk. Był tu też młyn i wielka stadnina koni podległa dworowi w Grabinie, mleczarnia, serownia, spichrz, tuczarnia. W roku 1454 na mocy przywileju króla Kazimierza Jagiellończyka Cieplewo przeszło pod zwierzchnictwo Gdańska w ramach patrymonium wiejskiego Rady Miasta Gdańska i weszło w skład urzędu Wyżyny, który zastąpił dotychczasową władzę krzyżacka. W roku 1792 wieś doczekała się budowy własnej szkoły. W 1933 roku polska Macierz Szkolna złożyła petycję do Senatu Wolnego Miasta Gdańska o powołanie w Cieplewie publicznej szkoły z polskim językiem nauczania dla 49 miejscowych dzieci gdyż dotychczasowa szkoła była niemiecką szkołą ewangelicką, ale nie udało się tego zrealizować. Przed II wojną polskie dzieci w jednej klasie kształciła dojeżdżająca z Pruszcza nauczycielka. Dzieci te działały także w lokalnej organizacji harcerskiej podporządkowanej świetlicy polskiej w Pruszczu. Po reformie administracyjnej z 1913 roku gminę wiejską Cieplewo, podlegającą dotąd obwodowi w Pruszczu, włączono do obwodu w Łęgowie.

Dziewięć Włók
Rodowód Dziewięciu Włók jest nieznany. Najstarsza informacja na temat wsi pochodzi z 1641 roku. Z kolei roku 1650 pochodzi cenna wzmianka, z której wynika, iż wieś powstała w wyniku wydzielenia 9 z 30 włók należących do Wiśliny i stąd jej nazwa. W XVII i na początku XVIII wieku właścicielami wsi, posiadającymi też Mokry Dwór i Wiślinę, był ród Bauerów. Z kolei w latach 1742 – 1798 wieś należała do rodu Schwartzwaldów. W 1807 roku wieś wieszła w skład Wolnego Miasta Gdańska i podlegała okręgowi żuławskiemu. Siedziba obwodu i urzedu stanu cywilnego mieściły się w Wocławach. Kościół ewangelicki był w Rokitnicy, a katolicki najpierw w Giemlicach, a potem w Wocławach. W 1905 roku we wsi powstał przystanek kolejki wąskotorowej łączącej Gdańsk z Giemlicacmi. Wraz z wybuchem II wojny światowej wieś została włączona do Rzeszy Niemieckiej.

Goszyn
Wieś Goszyn posiada starożytną metrykę, o której świadczą archeologiczne znaleziska. Jedną z pierwszych pisanych wzmianek o wsi, której nazwę w ówczesnym czasie pisano jako Gosschin pochodzi z około 1400 roku i dotyczy powinności wojskowych sprawowanych przez wieś na rzecz Krzyżaków. Goszyn był jednym z większych dawnych majątków rycerskich przejętych przez Krzyżaków drogą wykupu od przedstawicieli rycerstwa pomorskiego. Do majątku w Goszynie należał również folwark Chudomin, odnotowany w krzyżackich dokumentach już w 1427 roku, a w 1881 roku włączony do majątku goszyńskiego. Wieś w owym czasie znana była z gorzelni i owczarni liczącej 1200 sztuk owiec. Miejscowi uczniowie uczęszczali do szkoły w pobliskim Bielkówku. Po reformie administracyjnej z 1887 roku obszar dworski, po którym pozostał zespół folwarczny z niewielkim parkiem stał się częścią powiatu wiejskiego Gdańska Wyżyna. Dwór uległ zniszczeniu po wojnie, a na jego miejscu postawiono biurowiec zakładu rolnego. Siedziba obwodu i urząd stanu cywilnego mieściły się na miejscu. Kościół ewangelicki znajdował się w Lublewie Gdańskim, a katolicki w Pręgowie. W 1920 roku, istniejąca od 15 lat królewska domena i obwód Goszyn stały się częścią Wolnego Miasta Gdańska i powiatu Gdańska Wyżyna.

Jagatowo
Jedna z pierwszych pisemnych informacji na temat rycerskiej wsi pochodzi z 1352 roku i zawiera nazwę wsi pisaną jako Jodotowitz. Kolejne wzmianki o wsi występują w 1374 roku przy okazji nadania dóbr służebnych Jankowo, a także przy określaniu powinności i świadczeń na rzecz komturstwa gdańskiego na początku XV wieku. Inne warianty nazwy wsi, które wykształciły się na przestrzeni wieków to: Gadotow, Geretow, Jadotaw, Jetau oraz oczywiście Jagatowo. W 1454 roku na mocy przywileju króla Kazimierza Jagiellończyka wieś stała się częścią patrymonium gdańskiego i była wydzierżawiana okolicznej szlachcie wraz z pobliskimi majątkami, m.in. Wojanowem. Jagatowo było samodzielnym majątkiem, jednak od około 1598 roku przez wieki dzieliło wspólne losy z Wojanowem. We wsi istniał cmentarz ewangelicki. Po reformie administracyjnej z 1887 roku siedziba urzędu obwodowego mieściła się w Żuławie, urząd stanu cywilnego w Żuławie Wielkiej, a pozostałe urzędy w Gdańsku. Kościół ewangelicki mieścił się w Kłodawie, zaś katolicki początkowo w Świętym Wojciechu, a od roku 1928 w Kłodawie. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska gmina wiejska Jagatowo stała się jego częścią i podlegała obwodowi Żuławy, zaś w roku 1937 została wcielona do nowego obwodu w Kłodawie.

Juszkowo
Osadnictwo na tym terenie sięga VII w. p.n.e. Związane było z osadą odlewców i obróbką bursztynu. Pierwsza udokumentowana wzmianka opisująca wieś pochodzi z 1220 roku. Juszkowo nazywano wówczas Uscov. Określenia wsi spotykane w kolejnych wiekach to Juskaw i Juschkau, Iuskow, Gischkaw, Gischkau, Jußkouw, Juszki, Jaśki. W 1454 roku wieś stała się częścią gdańskiego patrymonium wiejskiego. Z uwagi na długi miejscowość była oddawana w dzierżawę lokalnej szlachcie. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska gmina wiejska Juszkowo podlegała administracyjnie obwodowi w Straszynie i była częścią powiatu Gdańska Wyżyna. W 1929 roku gmina powiększyła się o obszar dworski Borzęcin wyłączony z obwodu Żukczyn, a od 1937 roku podlegała nowemu obwodowi w Straszynie. W 1925 roku Juszkowo otrzymało własny herb.

Krępiec
Oficjalna nazwa wsi pochodzi od krępy- suchej wyniosłości sterczącej ponad moczarami. Historyczne nazwy wsi to Klausdorf i Krampitz. Jedna z najstarszych informacji na temat Krępca pochodzi z 1338 roku. W XV wieku we wsi istniał majątek należący do gdańskiego Szpitala św. Elżbiety i zakonu brygidek. W 1449 roku wieś należała do gdańskiego Szpitala Ducha Św., który ją wydzierżawiał. Zaś w roku 1454 wchodziła w skład patrymonium gdańskiego. Od drugiej połowy XVI wieku wieś zamieszkiwali, poza rodowitymi mieszkańcami, osadnicy holenderscy, głównie menonici sprowadzeni tu w celu rekultywacji gruntów po gwałtownych powodziach. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska wieś zarówno latem, jaki i zimą słynęła jako miejsce niedzielnego wypoczynku dla mieszkańców Gdańska i turystów. Po rzece regularnie pływał niewielki stateczek turystyczny, kursował prom, można było wynająć łodzie wiosłowe. Zimą jeżdżono po rzece na łyżwach.

Lędowo
Historyczna nazwa wsi to Landau. Wieś lokowana była w roku 1372 przez Krzyżaków, zaś najstarsza informacja na jej temat pochodzi 1393 roku. Po wojnie trzynastoletniej Lędowo wydzierżawiane było jako część wiejskiego patrymonium gdańskiego. Po wielkich ulewach i powodziach następuje ponowna lokacja wsi w 1547 roku oraz jej zasiedlenie osadnikami holenderskimi. W roku 1584 Lędowo jako wolna wieś otrzymała wilkierz. W 1869 roku we wsi znajdowała się karczma „Zum bunten Bock”, szkoła i dwór. Po reformie administracyjnej z 1887 roku Lędowo było gminą wiejską należącą do powiatu Gdańska Nizina. Urząd stanu cywilnego, siedziba obwodu, kościół ewangelicki i katolicki mieściły się w Wocławach. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska gmina wiejska Lędowo, której siedziba mieściła się na miejscu, podlegała początkowo urzędowi obwodu w Wocławach, a od kwietnia 1936 roku do sierpnia 1939 roku - w Wiślinie. W dniu 1 września 1939 roku została włączona do Rzeszy Niemieckiej.

Łęgowo
Dzieje wsi sięgają czasów epoki kamiennej, co potwierdzają odkrycia archeologiczne. Jak się przypuszcza w 997 roku wieś odwiedził św. Wojciech w ramach swojej misji ewangelizacyjnej na Pomorzu i ochrzcił lokalnych mieszkańców. Jedna z pierwszych pisanych informacji na temat Łęgowa i okolicy pochodzi z 1302 roku i dotyczy darowizny uczynionej na rzecz cysterskiego klasztoru w Oliwie przez ówczesnego właściciela wsi. W 1400 roku wieś nie posiadała własnego kościoła, a obsługą duszpasterską miejscowych wiernych zajmowali się cystersi. Lokalny kościół parafialny powstał we wsi dopiero 1409 roku. Miejscowa parafia powstała w roku 1436 i doznała w parę lat później wszystkich nieszczęść związanych z wybuchem wojny 13-letniej, których wynikiem była klęska Zakonu Krzyżackiego i przyłączenie Pomorza Gdańskiego do Polski. Od roku 1458 klasztor oliwski każdorazowo wydzierżawiał Łęgowo. Podczas wojny z królem Stefanem Batorym Łęgowo niszczone było przez różne wojska maszerujące przez wieś. Po nastaniu spokojniejszych czasów wieś otrzymała w 1609 roku własny wilkierz oraz rozporządzenia przeciwpożarowe. Niestety, niemal pół wieku później znów nastały dla Łęgowa ciężkie czasy związane z wojnami szwedzkimi. We wsi były dwie karczmy wydzierżawiane przez cysterski klasztor w Oliwie, a po zakończeniu wojny w 1687 roku w Łęgowie zbudowano parafialną szkołę. Po reformie administracyjnej z 1887 roku gmina wiejska Łęgowo podlegała powiatowi Gdańska Wyżyna. Siedziba obwodu i urzędu  stanu cywilnego mieściły się na miejscu, kościół ewangelicki w Pruszczu, a katolicki w Łęgowie. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska gmina wiejska Łęgowo weszła w skład jego terytorium. W tym czasie we wsi funkcjonował szereg zakładów usługowych i rozwijało się pszczelarstwo.

Malentyn
Najmniejsza wieś na Ziemi Pruszczańskiej, wchodząca w skład sołectwa Żuławka, i równocześnie najmniejsza w województwie pomorskim. Przez wieki była związana z zakonem krzyżackim, najpierw z dworem gospodarczym w Cieplewie, potem w Warczu. Po 1945 roku jako miejski folwark została przejęta przez Radę Miasta Gdańska. W ciągu wieków nazwa wsi o charakterze leśnego obszaru dworskiego ulegała zmianie – najpierw Mallenczyn, Malenzin, a od 1866 roku Mallentin (Malęcin). Po reformie administracyjnej z 1887 roku wieś stała się częścią powiatu gdańskiego Gdańska Wyżyna. Siedziba obwodu i urzędu cywilnego mieściły się w Żuławie, kościół ewangelicki od 1891 roku w Mierzeszynie (wcześniej w Przywidzu), a katolicki w Pręgowie. W 1897 roku obręb leśny Malentyn był zarządzany przez królewskiego leśniczego W. Nagela i podlegał leśnictwu Jodłowno w powiecie kartuskim. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska leśnictwo Malentyn weszło w jego skład i podlegało urzędowi obwodu w Żuławie. Od reformy z dnia 1 października 1929 roku Malentyn podlegał gminie wiejskiej Żuławka. Po wybuchu II wojny światowej znalazł się w granicach Rzeszy Niemieckiej.

Mokry Dwór
Mokry Dwór posiada starożytne korzenie. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1336 roku. Historyczne nazwy Mokrego Dworu to: Mudirstentz, Modirstantz, Muderstentz, Mudirstencz, Muterstrentz, Mutterstrentz i Nassenhuben. W 1454 roku Mokry Dwór stał się częścią patrymonium wiejskiego administrowanego przez Radę Miasta Gdańska. Wieś stanowiła wolną własność szlachecką. Najbardziej znani właściciele wsi to Werdenowie, Conradi, Proenen, Schwartzwald i Bauer. Około 1550 roku ewangelicy wybudowali we wsi nowy kościół, który stanowił część dworu Johanna Werdena. Mokry Dwór znany jest jako jedyna z wsi na Żuławach Gdańskich, w której przez szereg lat istniał zbór Braci Czeskich oraz ewangelików reformowanych (kalwinów). W 1834 roku wieś przeżyła powódź i doznała znacznych zniszczeń.  W latach 1798-1827 działał tu browar i gorzelnia. W 1887 roku wieś jako gmina wiejska weszła w skład powiatu Gdańska Nizina. Siedziba obwodu i urząd stanu cywilnego mieściły się w Wocławach. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska Mokry Dwór nadal podlegał obwodowi w Wocławach, po czym w 1933 roku został podporządkowany nowemu obwodowi w Rokitnicy. Z kolei reforma administracyjna z 1936 roku sprawiła, że wieś znalazła się w obwodzie Wiśliny, który od 1 września 1939 roku został włączony do Rzeszy Niemieckiej.

Przejazdowo
Dawny majątek rycerski podległy kasztelanii gdańskiej, przejęty przez komturię gdańską, oddany pod administrację okręgu sulmińskiego, a później zakupiony przez kartuzję kaszubską, by ostatecznie trafić w ręce prywatne. Pierwsza udokumentowana informacja na temat wsi pochodzi z 1399 roku. Historyczna nazwa Przejazdowa to Quadendorff. Od 1446 roku Przejazdowa to okres ponad stuletniej przynależności do klasztoru kartuzów „Raj Maryi”. Po reformie administracyjnej z 1887 roku gminę wiejską Przejazdowo i obszar dworski włączono do powiatu Gdańska Nizina. Siedziba obwodu i urząd stanu cywilnego mieściły się w Bogatce. Kościół ewangelicki był w Bogatce, a katolicki od 1869 roku w Wocławach. Do Przejazdowo należały następujące wybudowania: Eichenkrug, Kleiner Krug, Odrzygość (Knüppelkrug) i Schleusenkrug. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska gmina wiejska Przejazdowo stała się jego częścią i podlegała obwodowi w Bogatce. Od 1 kwietnia 1936 roku należała do obwodu w Płoni Wielkiej. 1 września 1939 roku Przejazdowo włączono do Rzeszy Niemieckiej.

Radunica
Do końca II wojny światowej Radunica istniała jako przysiółek o nazwie Hundertmark, sąsiadujący z wybudowaniami historia
podległymi wsi i gminie Rokitnica. Najstarsza wzmianka na temat Radunicy pochodzi z dnia 8 maja 1585 roku i zawarta jest w rachunku kościelnym za dzwony. Z raportu specjalnej komisji na zlecenie Rady Miasta Gdańska wiadomo, iż niegdyś Hundertmark posiadał bardzo żyzne ziemie, na których żyło wielu zagrodników. Przysiółek ten dzielił wspólne losy wraz z Rokitnicą. Po reformie administracyjnej z 1887 roku osada weszła w skład powiatu Gdańska Nizina i podlegała administracyjnie obwodowi w Wocławach i gminie wiejskiej w Rokitnicy. Kościół ewangelicku dla Radunicy mieścił się w Rokitnicy, a katolicki w Świętym Wojciechu. Po II wojnie światowej Hundertmark usamodzielnił się i przyjął nazwę Radunica.

Rekcin
Wieś o starożytnym pochodzeniu. Rekcin był dawnym majątkiem rycerskim, który podlegał kasztelanii gdańskiej. Dokument lokacyjny wsi ma pochodzić z 1338 roku, kidy Rekcin nazwywał się Krukowitz. Jedna z pierwszych pisanych informacji na temat Rekcina pochodzi z około 1400 roku i związana jest z powinnościami wojskowymi świadczonymi na rzecz Krzyżaków przez wieś Rixin lub Ryxin. Na przestrzeni wieków wykształciły się różne formy nazwy wsi: Regkczyn, Rexyno, Rexszin, Reksyn. Po reformie administracyjnej z 1887 roku obszar dworski Rekcina wszedł w skład powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Siedziba obwodu i urzędu stanu cywilnego mieściły się w Żuławie. Ewangelicy wierni uczęszczali do kościoła w Juszkowie, zaś katolicy najpierw do Świętego Wojciecha, a później do Kłodawy. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska obszar dworski Rekcin stał się częścią jego terytorium i podlegał obwodowi w Żuławie. Po reformie administracyjnej z 1929 roku Rekcin włączono do gminy wiejskiej Żuławka, a 1937 roku gmina ta weszła w skład nowego obwodu Straszyn.

Rokitnica
Dokładna data lokacji wsi Rokitnica jest nieznana, jednak umownie przyjmuje się rok 1363. Niegdyś uznawana za jedną z najpiękniejszych wsi żuławskich, która jako jedna z nielicznych doczekała się opracowania własnych kronik przez miejscowego pastora Gerharda Klemma i mieszkańca Hansa Joachima Classena. Historyczne nazwy wsi to Heynrichsdorff i Müggenhahl. Wieś podzielona była na trzy części: osadę właściwą i wybudowania przylegające do niej: Hundertmark (obecna Radunica), Hegewald i Großland. Po reformie administracyjnej z 1887 roku, uznawana dotąd za wieś wyżynną, Rokitnica została włączona do powiatu Gdańska Nizina. Siedziba obwodu gminy Rokitnica i urząd stanu cywilnego mieściły się w Wocławach. We wsi znajdował się kościół ewangelicki wraz z cmentarzem. Katolicy zaś uczęszczali do świątyni w Świętym Wojciechu. Powstał tu Rokitnicki Związek Wałowy, kuźnia, szkoła, zajazd i karczma oraz młyny odwadniające, pełniące także funkcję młynów zbożowych. Miejscowi gospodarze założyli w Rokitnicy własną spółdzielnię rolniczą.

Roszkowo
Roszkowo było jednym z majątków rycerskich i pańszczyźnianych na Pomorzu Gdańskim. Pierwsza udokumentowana wzmianka na temat wsi pochodzi z XV wieku. Na przestrzeni wieków Roszkowo nazywane było: Rostow, Rostaw, Rostau.  W 1945 roku wieś weszła w skład wiejskiego patrymonium gdańskiego i administracyjnie podlegała urzędowi ziemskiemu – Żuława. W 1597 roku Roszkowo zostało włączone do parafii w Pruszczu. Wieś otrzymała od administratora – patrymonium Rady Miasta Gdańska – ordynację szkolną i kościelną zobowiązującą do wnoszenia daniny. Od roku 1872 wieś podlegała obwodowi wiejskiemu w Pruszczu, a w 1887 roku przydzielono ją do powiatu wiejskiego Gdańska Nizina. Siedziba obwodu i urząd stanu cywilnego mieściły się w Trutnowych. Kościół ewangelicki i katolicki od 1923 roku miał swoją lokalizację w Pruszczu (wcześniej w Świętym Wojciechu). Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska Roszkowo weszło w jego skład i podlegało powiatowi Gdańska Nizina oraz obwodowi w Trutnowych. Od kwietnia 1936 roku do końca sierpnia 1939 roku wieś podlegała obwodowi w Rokitnicy. Z dniem 1 kwietnia 1942 roku została wcielona do „hanzeatyckiego miasta Gdańska”.

Rotmanka
Do 2002 roku wieś nosiła nazwę Rotmanki. Stałe osadnictwo na tym terenie datowane jest na XIII – X wiek, kiedy powstała tu otwarta osada wiejska. Jednak, według okryć archeologów, dzieje wsi sięgają okresu halsztackiego. Początki wsi datuje się na 1236 rok. Na przestrzeni wieków możemy spotkać się z takimi nazwami jak: Retman, Retmanowro, Ratmansdorff i Retmanowitz. Po reformie administracyjnej z 1887 roku Rotmankę włączono do powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Siedziba obwodu i urzędu stanu cywilnego znajdowały się w Straszynie, kościół ewangelicki w Juszkowie, a katolicki w Świętym Wojciechu. Z chwilą utworzenia Wolnego Miasta Gdańska wieś podlegała w Straszynie. Po wybuchu II wojny światowej Rotmankę włączono do Rzeszy Niemieckiej.

Rusocin
Jeden z największych dawnych majątków rycerskich. Odkrycia archeologiczne wskazują na istnienie tu osady już w starożytności. W 1926 roku Rusocin – znany wówczas jako Różęcin – należał do rodziny Ruścińskich, posiadającej liczne majątki na Kaszubach i w Gdańsku. Na przełomie wieków Rusocin miał różne nazwy: Russchenzcin, Russcheczyn, Russoczino, Ruszecin, Russoczyn, Groß Russoschin, Ruschin i Rauschenczyn. Nazwa Rusocin występuję od 1682 roku. W majątku rusocińskim funkcjonowała papiernia. Po reformie administracyjnej z 1887 roku obszar dworski Rusocin wszedł w skład powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Siedziba obwodu oraz urzędu stanu cywilnego znajdowały się w Żukczynie. Kościół ewangelicki miał swą siedzibę w Pruszczu, a katolicki od 1937 roku w Łęgowie (wcześniej w Świętym Wojciechu). Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska wieś weszła w jego skład i nadal podlegała obwodowi w Żukczynie. W 1929 roku Rusocin włączono do gminy wiejskiej w Łęgowie. Po wybuchu II wojny światowej wieś stała się częścią Rzeszy Niemieckiej.

Straszyn
Jedna z największych wsi w gminie. Jako nieliczna w powiecie gdańskim otrzymała własny herb. Wieś posiada starożytną metrykę, o czym świadczą znaleziska archeologiczne. Po opanowaniu w 1309 roku Pomorza Gdańskiego przez Zakon Krzyżacki Straszyn wszedł w skład komturii gdańskiej i okręgu sulmińskiego. Pierwsza pisana informacja na temat wsi pochodzi z 1321 roku, kiedy to mistrz pruski Friedrich von Wildenberg nadał Stanisławowi Skłodowiczowi dobra Straszyn i Świńcz. Za przysługę on i jego spadkobiercy mieli zakonowi czynić służbę wojenną na koniu i pomagać przy budowlach warownych. W źródłach historycznych Straszyn występuje jako Strasschin lub Stresschin. Od pierwszej połowy XVII wieku właścicielem Straszyna był ród Iwanickich z Litwy. Na majątek straszyński składały się wówczas m.in.: młyn, karczma, kuźnica i papiernia. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska Straszyn wszedł w jego skład. W Straszynie na przełomie XIX i XX wieku oraz w okresie międzywojennym kwitło życie gospodarcze. Funkcjonowała tu restauracja oraz hotel. W 1910 roku we wsi uruchomiono elektrownię wodną ze zbiornikiem retencyjnym. Zmodernizowano ją w 1935 roku. Ze Straszynem od wieków związane są przysiółki Prędzieszyn i Kuźnice.

Świńcz
Pierwsza udokumentowana wzmianka na temat wsi pochodzi z roku 1321. Świńcz był dawnym majątkiem rycerskim podległym kasztelanii gdańskiej, który przejęła komturia gdańska i podporządkowała administracyjnie okręgowi sulmińskiemu. Około 1400 roku Świńcz występował pod nazwą  Swintz. Z biegiem czasu nazwa wsi uległa modyfikacjom- Schwintsch, Schwintz, Schwint, Swintcz. Od 1454 roku na mocy przywileju króla Kazimierza Jagiellończyka Świńcz stał się częścią gdańskiego patrymonium wiejskiego i był wydzierżawiany. Ostatnim panem na Świńczu był Eduard Hoene, po którym pozostał zniszczony dwór i groby w podworskim parku. Po reformie administracyjnej z 1887 roku obszar dworski Świńcz stał się częścią powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Siedziba odwodu i urzędu stanu cywilnego mieściły się w Żukczynie. Kościół ewangelicki znajdował się najpierw w Pruszczu, a od 1897 roku w Kłodawie, zaś katolicki najpierw w Świętym Wojciechu, a od roku 1928 w Kłodawie.

Weselno
Do 1945 roku wieś nosiła nazwę Böttchergasse. Dzisiejsza nazwa to niemal dosłowne tłumaczenie nazwy sąsiedniej Wiśliny – Hochzeit. Weselno zostało praktycznie wchłonięte przez sąsiednią Wiślinę i trudno ustalić jego granice.

Wiślina
Historyczne nazwy wsi to Wyslina i Hochzeit. Najstarsza informacja na temat Wiśliny pochodzi z roku 1308 i jest zawarta w dokumencie nadania wydanym przez króla Władysława Łokietka. Wieś była własnością najpierw kasztelana Jakuba i podkomorzego Jana z rodu Unisławowiców z Lublewa, potem została sprzedana Krzyżakom w 1309 roku. Istnieje informacja, że nad Motławą Krzyżacy wypasali konie z umiejscowionej w okolicy stadniny. Około 1400 roku we wsi powstał kościół z plebanią, ogrodami i szkołą, który uległ zniszczeniu w I połowie XV wieku w skutek powodzi. W 1425 roku erygowano parafię wiślińską. W roku 1433 wieś uległa ponownemu zniszczeniu, lecz tym razem przez wojska husyckie oblegające Gdańsk. Po wojnie trzynastoletniej część wiejskiego patrytorium gdańskiego wydzierżawiona zostaje gdańskiemu Szpitalowi Ducha Św. Po reformie administracyjnej z 1887 roku wieś stała się częścią powiatu Gdańska Nizina i gminą wiejską. Siedziba obwodu i urząd stanu cywilnego mieściły się w Wocławach. Ewangeliccy mieszkańcy uczęszczali częściowo do kościoła w Wocławach, a częściowo w Rokitnicy. Zaś katolicy mieli swoją świątynię w Giemlicach. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska we wsi świadczono usługi gastronomiczno-hotelarskie w sklepie i zajeździe „Pod Zielonym Wieńcem” oraz młynarskie w nieistniejącym do dziś młynie-wiatraku.

Wiślinka
Historyczne nazwy Wiślinki to: Weßlinken, Wisselynke, Wisselinke, Wysselinke, Wisselineke, Wiślinke, Weslynken. Najstarsze informacje na temat wsi, która ówcześnie należała do Zakonu Krzyżackiego pochodzą z przełomu XIV i XV wieku. W 1540 roku wieś została całkowicie zalana w wyniku przewrania wałów pod Kiezmarkiem, zaś w trzy lata póżniej - po kolejnej powodzi-  całkowicie wyludniona. Kolejne wzmianki na temat lokacji wsi i jej zaludnieniu przez kolonistów pojawiają się w 1550 roku. W roku 1601 Wiślinka jako wieś wolna otrzymała wilkierz. We wsi istniała karczma pełniąca także rolę strażnicy wałowej. Po reformie admnistracyjnej z 1887 roku gmina wiejska Wiślinka stała się częścią powiatu Gdańska Nizina. Siedziba obwodu, urząd stanu cywilnego i kościół ewangelicki mieściły się w Bogatce, a kościół katolicki w Gdańsku. W okresie międzywojennym w Wiślince działała agenda pocztowa, firma budująca jachty, łodzie motorowe i statki rzeczne, a także zajazd z przystankiem autobusowym i cegielnia. Przez Wisłę kursował prom z Wiślinki do Sobieszewa.

Wojanowo
Pierwsza informacja na temat wsi, określanej wówczas mianem Woyanow – pochodzi z 1369 roku. Wojanowo było dawnym majątkiem rycerskim podległym kasztelanii gdańskiej, który pod koniec XIV wieku przejęła krzyżacka komturia gdańska i włączyła do okręgu sulmińskiego. Na mocy przywileju króla Kazimierza Jagiellończyka z 1454 roku Wojanowo weszło w skład gdańskiego patrymonium wiejskiego i było wydzierżawiane okolicznej szlachcie. Na przestrzeni lat wykształciło się kilka innych wariantów nazwy wsi, m.in. Woyenaw, Wojanow, Wonnhof, Wienowo i inne. W czasach krzyżackich zanotowano istnienie we wsi małego kościoła pod wezwaniem św. Mikołaja, ufundowanego przez ówczesnego dziedzica, a podlegającego jako filia kościołowi w Świętym Wojciechu. Niestety kolejne wojny doprowadziły do upadku kościoła, a o istniejących we wsi ruinach świątyni wzmianki pojawiały się jeszcze 1710 roku. Od 1763 roku przez 164 lata właścicielami Wojanowa była rodzina von Tiedemann-Brandis, której dziełem był zniszczony w 1945 roku pałac. Tej właśnie rodzinie Wojanowo zawdzięcza swoja nowożytną świetność - to, że w końcu XVIII, XIX i na początku XX w. było dominującym folwarkiem na Wyżynach Gdańskich, którego towary znajdowały licznych nabywców w samym Gdańsku. Po reformie administracyjnej z 1887 roku obszar dworski Wojanowo został włączony do powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Siedziba obwodu i urzędu stanu cywilnego mieściły się w Żukczynie, zaś kościół ewangelicki i katolicki w Pruszczu.

Żukczyn
Wieś o starożytnych korzeniach. W drugiej połowie XIII wieku Żukczyn należał do kasztelanii gdańskiej. Pierwsza udokumentowana  nazwa  wsi to  Succino Magnum. Żukczyn był wsią cysterską zarządzaną przez dwa konwenty z różnych klasztorów. W 1570 roku wieś nosi kolejną nazwę – Sukezino. W roku 1583 dzieliła się na dwie części: Wielki i Mały Żukczyn. Wielki Żukczyn był klasztornym gospodarstwem, a znajdował się tu młyn wodny do mielenia zboża. Mały Żukczyn miał bardziej wiejski charakter, znajdowała się w nim karczma, jatka mięsna i domy rzemieślników pracujących w miejscowej hamerni. W kolejnych latach Żukczyn miał wielu właścicieli i dzierżawców. Od reformy administracyjnej w 1887 roku wieś znajdowała się w powiecie ziemskim Gdańska Wyżyna. Urząd stanu cywilnego i siedziba obwodu znajdowała się na miejscu. Kościół katolicki i ewangelicki był w Kłodawie a wcześniej w Sobowidzu. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska gmina wiejska Żukczyn weszła w jego skład i podlegała obwodowi mieszczącemu się na miejscu.

Żuława
Wieś posiada korzenie datowane na okres wczesnego żelaza. Była ona dawnym majątkiem rycerskim należącym do kasztelanii tczewskiej. Na początku XIV wieku została przejęta przez Krzyżaków. Po raz pierwszy Żuława wymieniona została w dokumentach w 1398 roku jako Solow, kiedy to komtur gdański osadził tu 4 zagrodników i nadał im i ich sołtysowi wieś. Osadnicy zobowiązani zostali, jako pańszczyźniana wieś zakonna, do świadczeń na rzecz dworu gospodarczego w Cieplewie w postaci obowiązku zbierania siana na jego łąkach. Kolejna informacja na temat wsi Solow pisanej też Solaw pochodzi z początku XV wieku i dotyczy m.in. świadczeń czynszowych i wojskowych na rzecz Zakonu Krzyżackiego. W 1454 Żuława stała się częścią patrymonium wiejskiego miasta Gdańska i była wydzierżawiana. W roku 1457 król Kazimierz Jagiellończyk podarował wieś burmistrzowi gdańskiemu. Po reformie administracyjnej z 1887 roku obszar dworski Żuława należał administracyjnie do powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Był tu urząd stanu cywilnego i siedziba obwodu. Kościół katolicki mieścił się w Pęgowie, a ewangelicki w Lubiewie. Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska obwód Żuława wraz z 11 gminami wiejskimi i obszarami dworskimi wszedł w jego skład.

Żuławka
Historia tej rycerskiej wsi była przez długie lata związana z Żuławą. Od 1454 roku Żuławka była częścią patrymonium wiejskiego miasta Gdańska i była wydzierżawiana. Ok. 1583 roku wieś notowano jako Klein Saalau. Po reformie administracyjnej z 1887 roku gmina wiejska Klein Saalau weszła w skład powiatu ziemskiego Gdańska Wyżyna. Siedziba obwodu i urzędu stanu cywilnego mieściły się w Żuławie. Kościół ewangelicki był w Przywidzu, a od 1891 roku w Mierzeszynie. Katoliccy wierni uczęszczali do kościoła w Pręgowie. W styczniu 1920 roku gmina wiejska Żuławka wchodziła w skład Wolnego Miasta Gdańska i podlegała administracyjnie Żuławie. Reforma administracyjna z 1937 roku spowodowała wcielenie tej gminy do nowego obwodu w Straszynie. Po wybuchu II wojny światowej wieś włączono do Rzeszy Niemieckiej.



Źródło: D. Dolatowski, Gminne Strony. Zarys Dziejów Gminy Pruszcz Gdański do 1939 roku. Suwałki – Pruszcz Gdański 2010,


Wykaz ilościowy mieszkańców Gminy Pruszcz Gdański wedlug miejscowości (stan na 12.11.2009r.)